دانشنامهٔ ایرانیکا
Encyclopædia Iranica
نویسنده ۱۲۰۰ مشارکت‌کننده
ویراستار سرویراستار: احسان یارشاطر
تیم ویراستار: احمد اشرف
نیکلاس سیمز ویلیامز
کریستوفر برونر
محسن آشتیانی
منوچهر کاشف
کیومرث قرقلو
ستی رضوی
حورا یاوری
حبیب برجیان
داگمار ریدل
ناشر Bibliotheca Persica Press
تاریخ نشر ۱۹۸۵ تاکنون
شابک ‎۱۵۶۸۵۹۰۵۰۴
موضوع ایران‌شناسی و ایران بزرگ
سبک دانشنامه
زبان انگلیسی

دانشنامهٔ ایرانیکا (به انگلیسی: Encyclopædia Iranica) بزرگ‌ترین و جامع‌ترینِ پروژه‌های ایران‌شناسی است. کار تدوین این دانشنامه در سال ۱۳۴۷ خورشیدی و به پیشنهاد احسان یارشاطر و با اختصاص ۲ میلیون دلار بودجه توسط امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر وقت ایران در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی آغاز شد، اما با رویداد انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، بودجهٔ این دانشنامه توسط دولتمردان وقت نظام جمهوری اسلامی قطع و ادامهٔ تدوین آن در ایالات متحده آمریکا دنبال گردید. این دانشنامه، که دربارهٔ فرهنگ و تاریخ ایران‌زمین و به زبان انگلیسی تألیف می‌شود، در بخش ایران‌شناسی دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک تدوین می‌شود.

حامیان مالی این دانشنامه دانشگاه کلمبیا و موقوفه ملی علوم انسانی هستند. این دو بنیاد پس از ده سال تأمین این پروژه، ادامهٔ کمک مالی را منوط به کمک مالی از داخل ایران کردند.

جلد اول این مجموعه در سال ۱۳۶۱ (۱۹۸۲ میلادی) به چاپ رسید و تا امروز ۱۵ جلد از آن منتشر شده‌است. قرار است حجم این دانشنامه به ۴۵ جلد برسد. احسان یارشاطر سرویراستار ایرانیکا است و هیئت ویراستاران (شامل افرادی چون احمد اشرف و نیکلاس سیمز ویلیامز) و بیش از ۴۰ ویراستار (همانند ویلیام چیتیک) و ۱۶۵۰ پژوهنده، در تکمیل این دانشنامهٔ بزرگ مشارکت دارند.

شایان ذکر است حدوداً بیست سال پس از آغاز انتشار ایرانیکا، پنج مقالهٔ (انقلاب مشروطه، پوشاک در ایران‌زمین، ادبیات داستانی در ایران، خوشنویسی و تاریخ روابط ایران و آلمان) از سری مقالات این دانشنامه توسط انتشارات امیرکبیر ترجمه و چاپ شده‌است و در دسترس علاقه‌مندان فارسی‌زبان قرار گرفته‌است. دانشنامهٔ ایرانیکا، با هدف بیشترین دسترسی برای خوانندگان در سطح جهانی، به زبان انگلیسی منتشر می‌شود. قرار است پس از اتمام و تکمیل، همهٔ نوشتارها به زبان فارسی ترجمه شوند.

جلدهای دانشنامه

تا به حال ۱۶ جلد اصلی از این دانشنامه منتشر شده‌است:

حرف (آغاز و انجام مدخل‌ها) شابک سال انتشار ایتالیک شماره جلد
ĀB – ANĀHID ۱۹۸۵ I ۱
ANĀMAKA – ĀṮĀR AL-WOZARĀʾ ۱۹۸۷ II ۲
ĀTAŠ – BEYHAQI ۱۹۸۹ III ۳
BĀYJU – CARPETS ۱۹۹۰ IV ۴
CARPETS – COFFEE ۱۹۹۲ V ۵
COFFEEHOUSE – DĀRĀ ۱۹۹۳ VI ۶
DĀRĀ(B) – EBN AL-AṮIR ۱۹۹۶ VII ۷
EBN ʿAYYĀŠ – EʿTEŻĀD-AL-SALṬANA ۱۹۹۸ VIII ۸
ETHÉ – FISH ۱۹۹۹ IX ۹
FISHERIES – GINDAROS ۲۰۰۱ X ۱۰
GIŌNI – HAREM I ۲۰۰۳ XI ۱۱
HAREM I – ILLUMINATIONISM ۲۰۰۴ XII ۱۲
ILLUMINATIONISM – ISFAHAN ۲۰۰۶ XIII ۱۳
ISFAHAN IX – JOBBĀʾI ۲۰۰۸ XIV ۱۴
KAŠḠARI, SAʿD-AL-DIN ۲۰۱۱ XV ۱۵
KASHAN – KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD ۲۰۱۲ XVI ۱۶

  • ، Encyclopædia Iranica.
  • iranicaonline.org